Sebastijan Vojvoda – Budućnost nije ono što je nekada bila

od 7 do 17. novembra u galeriji PRO3OR.

 

Apstrakto slikarstvo geometrije Sebastijana Vojvode

 

Apstrakto slikarstvo geometrije Sebastijana Vojvode, na prvi pogled zbunjuje svojim izborom već odavno usvojenih estetskih formi, oblika, kolora. Radovi na beogradskoj izložbi su jedan mogućI izbor od mnoštva radova koje Vojvoda realizuje već duži period. Zašto izbor baš ovih slika, ili, zašto su na beogradskoj izložbi one postavljene baš na ovaj način… za umetnika uopšte nije važno. Kompozicije su mogle biti i drugačije, mirnije, dinamičnije, nežnije…

Vojvoda u svom celokupnom umetničkom životu, pokušava povući liniju između proizvodnje estetike i proizvodnje stavova. Njegov stav je zasnovan na preciznom rezonovanju konteksta društvenih zbivanja i njihovog uticaja na samu slikarsku praksu koju izvodi. Dakle, brisanjem te linije razdvajanja, ove radove bi morali svrstati u već rabljenu poziciju. Međutim, Vojvoda nas ovom izložbom upućuje na teren mnogih teorija koje su izvedene iz slikarstva apstraktne geometrije, odnosno, on dobro zna koje su istorijske konsekvence  određenih epoha na slikarstvo poslednjih trideset godina. Za njega je slikarstvo Kazimira Maljevića, ili umetnost rane Ruske avangarde, važno, ne zbog ikonografske zavodljivosti, već zbog nasleđa ideologije koju ta epoha donosi. Ideologija levog diskursa je ključna za Vojvodu i on svojim slikama potencira ikonografiju sa izrazitim crvenim pasažima i crnim vertikalama i horizontalama koje ih uokviruju. Upotreba isključivo kvadratne osnove je namerna, konceptualizovana i tako prisvojena Vojvodu definiše kao umetnika koji zna šta želi postići u sredini iz koje dolazi. Ali zašto je Vojvodi važna pozicija na suprotnoj strani? Šta bi bila suština te pozicije?

Tema ponovnog razmatranja, repozicioniranja odnosa umetnosti i ideologije za Vojvodu predstavlja “citat”, ili citiranje već uobičajenih modela u kojima je umetnost uvek odraz stvarnosti, dakle, determinanta. Ponovnim problematiziranjem svojih radova on razmatra zatečenu ideologiju dominantnog koda post-digitalnih spektakularnih slika, slika ekrana, spektakla, konzumacije, dakle, svega onoga što neoliberalni kapitalizam nameće kao jedinu paradigmu. Vojvoda, kao da podvaljuje ovakve slike, ili objekte publici, s idejom promene njihovih identiteta koji su sad zasnovani na diskursu piksela. Opasnost da se njegova namera shvati kao nametanje izbegnuta je činjenicom da se radovi kreću unutar već utabanog modela geometrijske apstrakcije. Vizuelnost njegovih radova je citirana a ne izmišljena. Vojvoda te slike gradi na isti način kao što bi neko pozajmio neki predmet i uneo ga u svoj narativ. On potvrđuje tezu da nema fenomena ako nije višestruko određen politički, ekonomski, kulturološki… on mora biti oblikovan pod uticajem neke ideološke koncepcije.

Ukoliko bi napustili formalno likovne, estetske determinate ovih radova, onda bi se našli na veoma skliskom terenu razmatranja njegovih ideoloških polazišta. Šta bi to moglo biti “levo” u njegovom radu i životu? Prisvojeni kvadrat  je veoma  direktna aproprijacija kvadrata Kazimira Maljevića, prepoznatljiva ikonografija ruske avangarde. Međutim, Vojvoda kvadratnu osnovu doživljava kao elementarni stav za ono što slika na njoj. Kvadrat je namerno odabrana konceptualizovana dimenzija. Taj stav može biti i citat a može biti i logičan kontinuitet jednog načela. Obe pozicije su namerne i Vojvoda sa takvim citatom potencira proizvodnju stava o jednoj epohi ali sa idejom da se u okviru svakodnevnice u kojoj živi, diskurs ruske avangarde namerno postavi u sam centar delovanja u privatnom životu. Njegovi društveni angažmani izvedeni su iz umetnosti i kao takvi pokušavaju u svojoj sredini izazvati asocijacije velikog projekta kulture sa početka XX veka, sa ciljem da se vrlo direktno problematiziraju odnosi u današnjem hrvatskom društvu.

Vojvoda  jasno, bez kalkulisanja, definiše poziciju umetnika u svojoj sredini kojoj preti opasnost dramatičnog kolonijalizovanja unetih pozicija kleroestetike. Ovde se pojam kleroestetike koristi kao stav prema dominantnoj estetici ekrana, digitalnih mašina, kompanija, korporacija, reklama, konzumacije… Vojvoda klasifikuje svoje slike kao tautološki niz ideologije a ne estetike jedne epohe. Ta preuzeta estetika je namerna platforma u koju Vojvoda upisuje sadašnjost. On, poput umetnika epohe posle revolucija u ruskom društvu , zna da se odnos društva i umetnosti mora zasnivati na modelu u kojem je umetnički rad sastavljen od materijala društva, ali odnosa koji ga kritički determinišu i kodiraju. Znakovi kojima Vojvoda operiše, stvara se napetost između njega, i društva. Njegove slike su personalizovane na isti način kao i klasično slikarstvo. Kada se koncentrišemo na sam način slikanja, odnosno, na način gradnje same strukture unutar geometizovanih formi, susrećemo se sa iskustvom slikarstva klasične umetnosti. Vojvoda  strukturu svoje slike gradi na istri način kao što su je gradili majstori posle renesanse i majstori epohe baroka. U toj konstruisanoj poziciji, slikarstvo Vojvode nudi velike mogućnosti funkcionisanja te ikonografije i njene namerne ideologiziranosti. Pozicija takvih znakova predstavlja kontinuitet potisnute umetnosti avangardnih pokreta sa početka XX veka  iskazanih činom slikanja bojom u kontekstu digitalne mašinske estetike.

Ovaj tekst o izložbi Sebastijana Vojvode podupire njegov stav o važnosti delovanja umetnika u vremenu kojem živi, stvara odnos koji postoji u svakom društvu, obezbeđuje alternative ali ne u stvaranju alegorija, skrivenih simbola, već vrlo direktno interpretira radove i razgovor sa Vojvodom. Vojvoda i ovaj tekst imaju snagu jednog depersonalizovanog posmatranja izložbe u jednoj beogradskoj galeriji.

 

Živko Grozdanić

 

 

Photo: Skullcheez

 

Sebastijan Vojvoda rođen je u Puli, 1976. godine. Osnovnu i srednju školu završava u Poreču. Studira na Umetničkoj akademiji u Splitu, od 1999.-2000., a nastavlja na Akademiji za likovno umetnost in oblikovanje u Ljubljani, na slikarskom odseku, u klasi profesorke Metke Krašovec. Diplomirao je kod profesora Zmage Jeraja i Boruta Vogelnika, 2006. godine. Godine 2005. boravi kao stipendista na Umetničkoj akademiji u Göteborgu, u Švedskoj. Godine 2012. na ALUO u Ljubljani završava postdiplomske magistarske studije slikarstva kod profesora Bojana Gorenca. Učestvovao je na različitim umetničkim projektima kao dizajner, fotograf i filmski snimatelj. Dosad je izlagao na više samostalnih i grupnih izložbi. Živi i radi u Poreču, gde radi kao kustos i voditelj likovne delatnosti na Pučkom otvorenom učilištu.

 

Izdvojene izložbe:

2002. Gradska vijećnica, Pula, Ars Atack, grupna
izložba studenata likovnih akademija iz Istre
Foaje Istarskog narodnog kazališta, Pula, Ars
Atack
Galerija italijanske zajednice, Rovinj, samostalna
izložba slika
Galerija Equrna, Ljubljana, izložba apsolvenata
Akademije za likovno umjetnost in oblikovanje
u Ljubljani
2005. Rothor Gallery, Göteborg, izložba studenata
Umetničke akademije u Göteborgu, Švedska
2007. Galerija MC, Velenje, samostalna izložba slika
2008. Miklova hiša, Ribnica, izložba studenata druge
godine magistarskog studija na ALUO Ljubljana
2009. Muzej moderne i suvremene umjetnosti – Mali
salon, Rijeka, izložba finalista nacionalnog fotografskog
natjecanja Photodays, Rovinj
2012. Zavičajni muzej grada Rovinja, Likovna kolonija
Rovinj, skupna izložba slika
2014. Poola Gallery, Pula, samostalna izložba slika
2014. Subgalerija MUL, MMC Luka, Pula, samostalna
izložba slika
2015. Galerija Forum, Zagreb, Topologije, samostalna
izložba slika

Priznanja:

2005. Nominacija za Nagradu ALUO Ljubljana za studentska
dostignuća na završnoj godini studija
2009. Finalista na nacionalnom fotografskom takmičenju
Photodays, Rovinj, u kategoriji umjetnički akt

Kontakt:
seb.vojvoda@gmail.com