Sadašnjost stalno menja i preuređuje prošlost.

William Kentridge, Triumphs, Laments and other Processions, 2016.

 

1982. godine Zagrebački Vjesnik je izdao jubilarni 150-ti broj stripa Alan Ford. Ovaj italijanski satirični strip je u bivšoj Jugoslaviji vrlo brzo prihvaćen. Iako neshvaćen kao politički strip izvestan stepen cenzure je ipak postojao. U ovom broju pod nazivom Kriminal & comp. urednici lista su strip skratili za čak pet stranica. Ceo jedan geg u stripu je izbačen zbog pojavljivanja nepodobnih ličnosti iz istorije.* Cenzura započinje kada gradski većnici, stalni akteri stripa i pripadnici vlasti javnim govorom otvaraju izložbu u jednoj od gradskih galerija, dok su u prvim redovima posetilaca vodeće političke figure Drugog Svetskog rata. Staljin, Hitler, Musolini i drugi u nastavku daju svoje komentare o izložbi i bez skrivanja govore o političkim stavovima i uverenjima. Navedeni primer cenzure koristi se samo kao komentar; novi narativ je refleksija na jedan segment istorije cenzure koji podstiče kritičko razmišljanje o odnosima umetnika, kustosa, izlagačkih prostora i kulturne politike uopšte. Doslednost Mirzinog citiranja izostavljenih strip istorijskih datosti je vrsta subverzivnog štita, kritika prilagodljivosti i neustrašiva senka umetničke budnosti.

 

*Čuvena je urbana legenda o epizodi Alana Forda u kojoj je lik diktatora bio inspirisan Titom i samim tim, taj nastavak stripa nikada nije izašao na teritoriji Jugoslavije. Međutim u intervjuu koji je Pavle Ćosić vodio sa Max Bunkerom za X Zabavu, Bunker je kategorično negirao ovu trvrdnju izjavom: „Assolutamente no!“