Od 1. do 10. decembra u galeriji PRO3OR

 

ARKADIJA

Nežno, ali ipak promišljeno, posmatrajući sveukupnu atmosferu zemaljske kugle i njen živi svet, akademska slikarka Marija Maša Jovanović ovom postavkom zaokružuje cikluse koji pripadaju njenom autorskom projektu „Svet koji nestaje”. Predano istražujući sopstveni likovni izraz, decentnim dijalogom crnog i obojenog mastila, odnosno, klasičnog crteža i prozirnih akvarelskih efekata, ona gradi crteže takoreći monumentalnih razmera komponovane od jednakih segmenata globalne forme. Odmereno i tanano ženski, ovi fragmenti, po sebi, ali i udruženi u celinu, korespondiraju sa arhetipskim predstavama koje sećaju na večne mitske projekcije Raja na Zemlji, prisutne u svim epohama i kulturama koje su u istoriji sveta dosegle visok civilizacijski domet. Budući da živimo pod pritiskom sveopšteg nametljivog globalizma koji, s jedne strane, nudi privide ravnopravnosti, dostupnosti kvalitetnih informacija svima i svugde na planeti, umesto da se utiče na rast kulturne emancipacije, događa se ono, upravo paradoksalno – uništavaju se posebnost, prirodni i socijalni ambijent i, naposletku, ono najdelikatnije – suptilne veze i ravnoteža između sveta čoveka i animalnog sveta. Kontrastima savremenog doba takođe pripada jednovremena prisutnost kampanja ekološkog aktivizma i bujanje projekata arteficijelnih parkova u kojima se trava zamenjuje plastikom, a hladovina se, umesto senovitošću prirodnih krošnji, postiže konstrukcijom rogobatnih veštačkih nadstrešnica. Opredeljujući se za izazov dosezanja materijalnih vrednosti, ljudska vrsta je istovremeno produbila teško premostivi jaz sa prirodom i, u, krajnjem ishodu – sa sobom samom kao njenim delom. Era klimatskih promena, ekstremno agresivne politike, produkuje isto takve ratove, pa i u novije doba – istoriji nepoznatih formi ljudskih migracija. Kao da se čitavi gradovi i sela premeštaju ka nečemu, negde dovoljno daleko, gde će „živeti” oslobođeni od bede, straha i nedostatka budućnosti. U suštini, iskorenjenost od prirodne i socijalne sredine vodi ka još jačoj otuđenosti i pažljivo projektovanoj propasti. Marija Maša Jovanović u fokus svog ciklusa „Arkadija” postavlja faunu egzotičnih predela – lemure, zebre, slonove, žirafe, implicirajući neosetljivost rase čoveka na dramu sopstvene egzistencije, te na indiferetnost ugroženosti „onog Drugog”, udaljenog kako prostorno, tako i etnički. Simultano, radovima poput Kolonija, Migracije, Zebre, Rekvijem za slonove, metaforično se ukazuje na migracije živog sveta usled teških uslova i na plemenite vrste koje se ljudskim destruktivnim aktivnostima dovode pred apsolutno uništenje.

Kada prikazuje mnoštvo životinja jedne vrste, umetnica ne sugeriše dramu niti osećanje užasa kroz likovnu predstavu, već samo praćenjem oblika i boja iskazuje svoju empatiju prenoseći je suptilnim crtačkim delovanjem koje ne teži akcentualizaciji određenih segmenata slike – nego samo praćenjem oblika i boja. Predstave, tačnije himere životinja, nikako se ne sučeljavaju. Pre liče na istomišljenike, sapatnike čak… Pogleda uprtih u posmatrača kao da iskazuju tihu potištenost i svest o sopstvenom položaju. U pojedinačnim prikazima figura, u delima Zebra, Ničija zemlja, Afrički slon, Solitude i Per aspera ad astra, čini se da jedna životinja govori u ime cele svoje vrste, podižući glavu ka Stvoritelju, tragajući za rešenjem izvan Prirode, nadajući se boljem, možda i velikom povratku Raja.

Odsustvo ljudske figure na crtežima umetnice ukazuje da nam i nije mesto na nekim delovima planete, da smo uzrok ukupnog „nesrećnog udesa” na njoj. Slika Zebre u Arkadiji odlazi još dalje, aludirajući na metaforu odnosa muškarca i žene za koji je jedina konstanta upravo razmimoilaženje. Žrtva agresivnog procesa autodestrukcije društva, čovek predstavlja paralelno nusprodukt i činioca istog. Čak i kada dosanjamo nekakvu „svoju Arkadiju”, strah od doživljaja sreće i njenog mogućeg gubitka čini nasusamljenijim i udaljenijim od „drugih” s kojima bismo se na tom putu pronašli. Neretko, usred potrošačke stihije euforično težimo da iznađemo od boljeg bolje, te se i mi sami, izobličenih htenja, suočavamo sa nestajanjem pod teretom sopstvenih želja. Jovanovićeva kroz autentičnu „pačvork” formulaciju sugeriše da smo bića rascepkana i dezorijentisana, sklopljena po volji nekog nepoznatog Demijurga, bez unutarnjeg pokretača, puštena na volju stihije čiji izvor ni putanju ne znamo.

Vizuelna metafora je kristalno jasna. Svodi se na živu težnju da se delovi ovog „pačvorka” sastave po tragovima unutarnje energije i harmonije čiji smo izvor i ciljsami pronašli. Delimično, atmosfera proizašla iz slikarskog pristupa Maše Jovanović pruža moguće rešenje – u ambijentu vidljive, konsekventne uravnoteženosti i potpune autonomije jednog sveta prepunog spokoja. Ipak, ciklus Arkadija jeste umetnička himera, odnosno, idealna projekcija razrešenja protivrečnosti. Zbog svoje apsolutne harmoničnosti, magična i surealna u isto vreme, nije li ova „lična Arkadija” otelotvorenje jedne od najvažnijih svrha umetnosti, prenosa iz banalnog u magijsko, imaginarno, večno srećno polje izgubljenog Raja!?

Marija Ristić
kustos, istoričar umetnosti

 

Marija Maša Jovanović (1983)

2007 – Slobodna umetnica, članica ULUS-a [Freelance artist, member of ULUS]
2013 – Članica ULUPUDS-a [Member of the Association of Fine and Applied Arts]
2011 – M.A.: Universitá IUAV di Venezia, Italia
2011 – Specijalizirala na Odseku za slikarstvo Fakulteta likovnih umetnosti
[Specialization: Faculty of Fine Arts. Department for Painting], Beograd
2007 – Diplomirala na Odseku za slikarstvo Fakulteta likovnih umetnosti
[B.A. Faculty of Fine Department for Painting], Beograd
Samostalne izložbe [Solo exhibitions]
2015
– Svet koji nestaje [Vanishing World], SULUJ Galerija, Beograd
2014
– Potčinjena priroda [Subordinated Nature], Centar za kulturu Grocka, Beograd
2012
– Love&Desire [Ljubav&Čežnja], Studentski kulturni centar, Beograd
2011
– A CUP OF TEA, Magacin 8, Dom omladine & KACA. Nezavisna kulturna asocijacija,
Beograd
2008
– Mapiranje sećanja [Mapping the Past], Mala galerija ULUPUDS-a, Beograd
Odabrane grupne izložbe [Selected group exhibitions]
2015
– Podrži život & Umetnost, Humanitarna prodajna izložba,Galerija SULUJ,
Beograd
– Izložba članova Udruženja likovnih umetnika Srbije, Narodni Muzej Pančevo,
Pančevo
2014
– Izložba članova ULUS-a, Zavičajni muzej grada Rovinja, Rovinj
– Treći međunarodni bijenale akvarela Galerije A, Galerija A, Beograd
2013
– Das ist Walter, Prima Center Berlin, curators Jovan Balov and Bojan Hocevar, Berlin
– Errors allowed art, Strategie art – Centar za savremenu umetnost, Beograd – Ancona
2012
– Selection of 12 most promising artists of the IUAV University, curator Cornelia Lauf,
Fondazione Bevilacqua La Masa, Venice
– Out of Place, project of the team 22:37, Art Fair, Verona
– Out of Place, project of the team 22:37, Corpo 6, Berlin
2011
– Tracce, Galeria LA2000+45, curator Carlo Cecconi, Bologna MMIX, Illustrazione e fummeto
a confronto, IUAV, curator Clio Kraskovic, Trieste
2010
– ARTEFATTO – Candy world, Palazzo Gopcevich, Trieste
– Common ground, Fondazione Bevilacqua La Masa, Palazzetto Tito, workshop by Marjetica
Potrč&Marguerite Kahrl, Venezia
2009
– MMIX, Illustrazione e fummeto a confronto, Accademia di Belle Arti Bologna, Bologna
– Svi govore, multimedialni projekat; umetnički direktor Branislav Stojanović,
Oktobarski salon, Muzej 25. maj, Beograd
– Real presence, Kuća Legata i Magacin, workshop by Biljana Tomić & Dobrila Denegri,
Beograd
– UN-LIMITED, Blauer Hase – Rodeo#2, cura di Michela Lupieri & Nataša Vasiljević,
Fondazione Bevilacqua la masa, workshop by Lewis Baltz&Antonella Frongia, Venezia
2008
– RAVE, Magazzini del Sale, workshop by Cesare Pietroiusti & Filipa Ramos, Venezia
– Prolećna izložba, Umetnički paviljon „Cvijeta Zuzorić“, Beograd
– Henkel art Award – Savremeni crtež, Kuća legata, Beograd2– Bienalle of drawing, 00130 galeria, Helsinki
– Izložba kolaža i asamblaža 14, Mala galerija ULUPUDS-a, Beograd
Studijski boravci [Residences]
2015 – Likovna kolonija Ugljevik 2015, JU Centar za kulturu „Filip Višnjić“, Ugljevik,
Republika Srpska
2011 – Cité Internationale des Arts, Paris, France
2010 – International Summer Academy of Fine Arts, Salzburg, Austria
Nagrade i stipendije [Awards and scholarships]
2010 – KulturKontakt, Austria
2007 – Nagrada za slikarstvo „Rista i Beta Vukanović, slikari“[award for painting]
1999–2002 – Idyllwild Arts Academy, CA, USA
e mail: masha.jovanovich83@gmail.com; tel: ++381 66 9245 648;
www.marijamasajovanovic.com